«منشور دولت اسلامى» بازخوانى انتظارات رهبر انقلاب از قوه مجريه از جمله مكتوباتى بود كه در ماه هاى قبل از انتخابات نهم رياست جمهورى به چاپ رسيد، اين كتاب از جمله مجموعه‏هاى ماندگار دفتر جريان شناسى تاريخ معاصر بود كه از سال ۱۳۸۰ به همت حجت الاسلام والمسلمين حميد رسايى براى نقد جريانات سياسى راه اندازى شد. رسايى اينك با گذشت ۳ سال از انتخابات رياست جمهورى نهم به بازخوانى وقايع و جرياناتى كه حماسه سوم تيرماه ۸۴ را رقم زد مى پردازد و در همين حال از خاطراتش مى گويد. از اولين جمله هايى كه پس از پيروزى احمدى نژاد به او گفته اين است كه در بياناتش با صراحت تمام از اطاعت از رهبرى ياد كند و پاسخ احمدى نژاد به او نيز اين است كه دولت بايد خود را در برابر تهاجمات به رهبرى سپر كند. به اعتقاد او اكنون تهاجم به دولت اوضاع را به گونه اى ديگر رقم زده است. آنچه در ادامه مى آيد مشروح گفت وگوى با حميد رسايى نماينده مردم تهران در مجلس شوراى اسلامى است.

* زمان انتخابات رياست جمهورى سال ،۸۴ اوضاع سياسى، اقتصادى و اجتماعى كشور چگونه بود؟

دولت اصلاحات در دوره هشت ساله خود، دو محور اساسى را درقالب دو شعار محورى يعنى توسعه فرهنگى و توسعه سياسى دنبال كرد. براى اجرايى شدن نيز ابزار هر يك از اينها را تقويت كرد و به آنها ميدان داد. براى رسيدن به اهداف توسعه سياسى، احزاب سياسى مختلف را بدون توجه به ظرفيت هاى اجتماعى و فقط بر اساس همان مدل كمّى همسويى با جريان دوم خرداد توسعه داد و در كنارش نيز به گسترش تشكل هاى مردم نهاد با رويكرد سياسى پرداخت. در بخش توسعه فرهنگى هم به گسترش مطبوعات و رفع مميزى از كتاب و سينما رو آورد. رويكرد اصلى دولت نسبت به اين امور اصيل شدن اين ابزارها بود كه يك وادادگى و آشفتگى سياسى و سياست زدگى مفرط در بخش هاى مختلف جامعه و بويژه نخبگان جامعه به دنبال آورد. بخصوص كه اندك اندك نتيجه توسعه سياسى و فرهنگى در خروجى اين ابزارهاى فرهنگى و سياسى، به زير سؤال رفتن آرمان ها و ارزش هاى دينى و انقلابى انجاميد.

* در بعد اقتصادى و اجتماعى چطور؟

متأسفانه به دليل افراط دستگاه اجرايى وقت و توجه تام و تمام به توسعه در اين دو بعد، در نگاه قاطبه نخبگان و حاميان دولت هشتم، اين بخش ها عملاً به فراموشى سپرده شد. شما مجموعه مواضع نمايندگان مجلس ششم كه همسوى با دولت وقت بودند را ببينيد، اصرار آنها و مطبوعات هم جهت با اين دولت بر اين بود كه مردم مشكل اقتصادى ندارند و دغدغه اصلى مردم مسائل سياسى و مشكل برخى فعالان سياسى است كه اتفاقاً همين افراد مسئله دار دائماً مورد تشويق و حمايت بلندگوهاى غربى قرار مى گرفتند! در حالى كه فشار اقتصادى واقعاًً مردم را آزرده خاطر كرده بود و به تعبير رهبرى انقلاب، شرافت انسانى بخش اعظمى از جامعه زير سؤال رفته بود. در بعد اجتماعى نيز به دليل زير سؤال رفتن بسيارى از ارزشها و عدم دفاع از آنها ما شاهد تشديد مفاسد اجتماعى و بى بند و بارى در جامعه بوديم. بويژه كه برخى تأكيدات آقاى خاتمى بر آزادى را به همان بى بند و بارى تفسير مى كردند و هر چند آقاى خاتمى بر نفى اين تفسير تأكيد مى كرد، اما به دليل اينكه در عمل چيز ديگرى ديده مى شد، آن تأكيدات تأثيرى نداشت.

* چه شد كه مردم در آن شرايط گزينه اى مثل احمدى نژاد را انتخاب كردند؟

دولت نهم در اين وضعيت شكل گرفت. مردم از بازى هاى سياسى خسته شده بودند و دنبال كسى مى گشتند كه واقعاًً به فكر كار و تلاش باشد. مردم واقعاًً معيشتشان برايشان مهم بود، اما نه به قيمت زير سؤال رفتن ارزش ها و اصولى كه براى آن انقلاب كرده بودند. براى همين در انتخابات نهم على رغم اين كه بر سر سفره انتخاب مردم غذاهاى متنوع با رنگ و لعاب مختلفى بود، باز آنها به تغذيه بر اساس حركت امام (ره) و انقلاب تن دادند.
مردم از انتخابات شورا عدم تمايل خود را نشان دادند. در انتخابات مجلس هفتم، براى اولين بار در طول سال هاى بعد از انقلاب، مجلسى را برگزيدند كه منتقد و مخالف دولت وقت بود تا مى رسيم به مقطع انتخابات رياست جمهورى. در اين مورد ما مواجه مى شويم با سليقه هاى گوناگون از جريان اصولگرايى، سليقه هاى متفاوتى كه هر يك شعار خاص خود را ارائه مى كردند. در اين ميان هم شاهد كانديداهايى بوديم كه شعارهايشان با شور همراه بود ولى از شعور بى بهره بود. حرف از امام (ره) و انقلاب و مردم زده مى شد، اما در عمل و بويژه در نوع تبليغات شما رنگ و بويى از امام (ره) و انقلاب و مردم نمى ديديد. حتى برخى از كانديداها با تشويق دشمنان امام (ره) مواجه بودند. در اين ميان آن گزينه اى كه خود را پايبندتر به شعارهاى انقلاب نشان مى داد و با صراحت تمام از انقلاب و پايبندى به آرمانها و نمادهاى آن دم مى زد، مورد توجه بيشتر مردم قرار گرفت. يعنى مردم دينمدار و انقلابى كشور ما در ميان طعم هاى مختلف مديريتى، طعمى را كه سازگارى بيشترى با مذاق آنها داشت، انتخاب كردند. براى مردم شعار عدالت مهم بود، مبارزه با فساد و ساده زيستى مهم بود، توجه به محرومان و عزتمندى در برابر دشمن مهم بود، در عين حال دنبال اين بودند كه اين امور مهم را عملياتى كنند و اين سابقه را در دوره شهردارى احمدى نژاد ديده بودند.

* به نظر مى رسد مسائل ايام آن انتخابات در نوع خود ويژه بود، بخصوص در زمينه تبليغات. در انتخابات نهم فضاى تبليغاتى كانديداها و تفاوت تبليغات دكتر احمدى نژاد با ديگر كانديداها را چگونه مى ديديد؟

اگر به بيانات امام(ره) و رهبر معظم انقلاب مراجعه كنيم، مى بينيم كه اين دو بزرگوار تبليغات كانديداها در ايام انتخابات را يكى از ملاك هاى تشخيص اصلح از غير اصلح مى دانستند. در شيوه هاى تبليغاتى انتخابات رايج در غرب ما شاهد يك فريبكارى جمعى براى به دست آوردن رأى مردم هستيم. استفاده از پول و شيوه هاى پوپوليستى و عوام فريبانه درقالب طرح برخى شعارها و يا استفاده از هنرپيشگان سينمايى و ورزشى از رايج ترين اين موارد است. با اجاره نشريات متعدد، هزينه هاى تبليغات مطبوعاتى و ماهواره اى و راه اندازى سايت هايمختلف به وعده هاى انتخاباتى بر اساس همان شيوه غربى رو آوردند. ترتيب دادن مصاحبه هاى ساختگى و استفاده از تيپ هاى مختلف جوانان از با حجاب و بد حجاب گرفته تا طرح وعده هايى مانند لزوم تجديد نظر در برخورد با آزادى جوانان يا وعده پرداخت ۵۰ هزار تومان در هر ماه و... حتى برخى از كانديداها با تغيير در ظاهرشان و به اصطلاح كوتاه كردن محاسنشان وارد انتخابات شدند و يادم نمى رود كه يكى از كانديداها در مصاحبه خود اصرار داشت كه از واژه بسيجى براى اعزام به جبهه خودش استفاده نكند و دائماً يادآورى مى كرد كه به عنوان نيروى مردمى در جنگ حاضر بوده!
در كنار اين شيوه هاى مختلف و حتى در برخى موارد مشمئز كننده، تنها كانديدايى كه عقل و دل مردم را بكار گرفت و سخنى از دل گفت كه لاجرم بر دل هم مى نشست، احمدى نژاد بود.
واقعاًً ستادهاى احمدى نژاد با تراول چك پا نگرفت بلكه با اراده مردم شكل گرفت. تنها كانديدايى كه در تمام برنامه هاى تلويزيونى و تبليغات رسانه اى با عزت تمام از شهدا و امام شهدا سخن گفت و از همراهى و سربازى رهبرى حرف زد، احمدى نژاد بود. شيوه تبليغاتى دكتر احمدى نژاد يك ساختارشكنى در انحرافى بود كه در ميدان تبليغات انتخاباتى بوجود آمده بود. كم كم همه در حال پذيرفتن اين نكته بودند كه مردم به تبليغاتى كه با پول همراه نباشد، تن نمى دهند! و احمدى نژاد اين خط انحرافى را به جاى اولش برگرداند و نشان داد كه مردم ايران هنوز هم بر اساس اعتقادات خود انتخاب مى كنند.
* برخى از كانديداها در آن ايام با استفاده از رسانه هاى غربى تبليغات انتخاباتى داشتند، به نظر شما آيا حمايت غربى ها از يك كانديدا مى تواند موجب جلب آراى مردم شود؟
فضاى ايجاد شده در جبهه دوم خرداد، چنين زمينه اى را براى برخى به وجود آورده بود كه حمايت رسانه هاى غربى مى تواند براى آنها رأى ساز باشد. متأسفانه عقبگرد از اصول امام (ره) و انقلاب و وادادگى برخى از سران اصلاح طلب در برابر تهديدات غربى ها، باعث شده بود تا آنها چنين بپندارند كه مردم هم به اين نتيجه رسيده اند اما همواره حمايت رسانه هاى غربى نتيجه عكس داشته است. بنابر اين بايد گفت كه افرادى به اين پايگاه ها دل خوش مى كنند كه ريشه داخلى ندارند.

* اصول انقلاب و پايبندى به راه امام(ره) چقدر در نوع نگاه و انتخاب مردم نقش داشت برخى معتقدند كه مردم فقط با انگيزه هاى اقتصادى كانديدايى را برگزيدند

همانطور كه اشاره كردم مردم در انتخابات نهم بر خلاف بسيارى از انتخابات هاى ديگر با تنوع و تعدد روشهاى مديريتى مواجه بودند و به معناى واقعى انتخاب، مردم در اين دوره انتخاب كردند و انتخاب آنها واقعاًً آگاهانه و براساس يك متد و نگاه كارشناسانه اجتماعى بود، نگاهى كه در آن مدل مديريتى امام (ره) و انقلاب حرف اول را مى زد. براى همين بعد از پيروزى احمدى نژاد، بسيارى از آگاهان و ناظران سياسى داخل و خارج آن را بازگشت تفكر مديريتى سال هاى نخست انقلاب نام نهادند. در خصوص بخش دوم سؤال هم بايد بگويم كه يقيناً مردم بر اساس يك رويكرد اقتصادى رأى ندادند، والا بايد به سمت انتخاب آقاى كروبى مى رفتند كه وعده اعطاى ماهانه۵۰ هزار تومان را داده بود. حتى آقاى هاشمى نيز در شعارهايش در مرحله دوم در برخى استان ها روى اين موضوع كار كرد، اما با همه اينها مردم كسى را انتخاب كردند كه مى پنداشتند جنس سخن و مرامش از جنس مردم است.
* انتخاب احمدى نژاد در اين مقطع تاريخى چه تأثيرى در مسير حركت انقلاب اسلامى داشته و دارد؟
به نظر مى رسد كه انتخاب احمدى نژاد به احياى شعارهاى انقلاب اسلامى در دنيا انجاميد و همين باعث شد تا سطح گفتمان انقلاب اسلامى كه در دوره دوم خرداد رو به افول نهاده بود، مجدداً به رتبه قابل توجهى برسد. باز هم همچون گذشته دل هاى مستضعفين جهان به انقلاب اسلامى ايران و صداى حق خواهى آن اميدوار شد. شجاعت اين دولت در دفاع از گفتمان انقلاب اسلامى و تهاجم آن به نمادهاى تفكر حاكم بر غرب، سبب شد تا ما هر روز شاهد يك عزتمندى جديد براى انقلاب اسلامى و مردم ايران باشيم. يقيناً حاكم شدن اين تفكر در ايران، در پيروزى حزب الله لبنان نقش داشت، در تغيير معادلات عراق نقش داشته و در بسيارى از صحنه هاى ديگر.

* شما در ايام انتخابات رياست جمهورى سال ۸۴ در كجا فعاليت مى كرديد؟

بنده هم مانند بسيارى از افراد جامعه در آن ايام با تشكيل ستادهاى مردمى سعى مى كرديم از اين تفكر دفاع كنيم. كار اصلى بنده سخنرانى در مجامع مختلف مردمى و دانشجويى بود كه فكر مى كنم در طول يك ماه قبل از انتخابات، بيش ۱۲۰ سخنرانى در شهرهاى مختلف انجام دادم. به اضافه اين كه در دفتر جريان شناسى تاريخ معاصر به همراه برخى از دوستان ديگر تلاش مى كرديم تا با ارائه كتاب هايى به تبيين مكتوب مديريت اصولگرا بپردازيم. كتاب هايى مانند منشور دولت اسلامى كه بازخوانى انتظارات رهبرى انقلاب از قوه مجريه در ۱۶ سال گذشته بوده، ويژگى مديران اصولگرا، معيارهاى انتخاب اصلح و روايت دلواپسى از جمله كتاب هايى بودند كه در ماه هاى قبل از انتخابات با همكارى محققان دفتر جريان شناسى آماده و در بازار كتاب عرضه شد كه تمام آنها به چاپ هاى متعدد رسيد و بدون تأثير هم نبود.

* خاطره اى از آن ايام ذكر كنيد.

قبل از ذكر خاطره اى در باره انتخابات نهم، مناسب است تا خاطره اى را از انتخابات هشتم و پيروزى آقاى خاتمى ذكر كنم. از ياد نمى برم كه در سال هشتاد وقتى آقاى خاتمى در دوره دوم در برابر آقاى احمد توكلى رأى آوردند، در ساعات پايانى شب وقتى در يكى از خيابان هاى قم رد مى شدم، شاهد آن بودم كه چند موتورسوار كه به مناسبت پيروزى آقاى خاتمى در حال شادى بودند و عكس ايشان را در دست داشتند، به تمسخر يك روحانى عادى و رهگذر پرداختند. با خودم گفتم كه خدايا عمامه به سرى رأى آورده اما عمامه به سران مسخره مى شوند روز بعد اين واقعه را براى آيت الله مصباح نقل كردم و تعجب خودم را يادآور شدم. ايشان با لبخندى اشاراتى به جريان مشروطه و برخورد برخى با شيخ فضل الله نورى داشتند.
دكتر احمدى نژاد بعد از اين فضاى اجتماعى رأى آورد. شبى كه دكتر احمدى نژاد رأى آوردند به همراه برخى از دوستان و فعالان ستاد ايشان در منزل پدرشان بوديم، از فضاى عمومى صندوق ها و اخبارى كه مى رسيد مشخص بود كه پيروز اين ميدان آقاى احمدى نژاد هستند. هر يك از دوستان به آقاى دكتر جمله و نكته اى مى گفت. من هم به ايشان رفتارهاى ناجوانمردانه دوره اصلاح طلبان با رهبرى معظم را يادآور شدم و از ايشان خواستم كه در بياناتشان با صراحت تمام از اطاعت از رهبرى ياد كنند. آقاى احمدى نژاد با اذعان به اينكه مشروعيت حركت ما در همراهى با ولايت است، گفتند كه فلانى! البته قرار نيست كه ما رهبرى را خرج خودمان كنيم، بلكه اين ما هستيم كه بايد خودمان را در برابر تهاجمات به رهبرى سپر كنيم.

* والان واقعاًً اينگونه است؟

آنچه در رفتار دولت مشهود است جز اين نيست، هر چند بگذريم از اينكه عملكرد نامناسب برخى ازافراد كه در جبهه اصولگرايان قرار گرفته بودند در تهاجم به دولت باعث شد تا على رغم ميل دولت نهم، رهبرى خود را سپر دولت كنند تا تيرها به مدير انقلابى و كارى ايشان كمتر اصابت كند و اين از قصه هاى پر غصه اين دوره است.
* آيا همانطور كه برخى ادعا مى كنند سوم تير يك واقعه تصادفى است يا آن را حركتى جهت دار و با پشتوانه فكرى مى دانيد؟
يقيناً انتخاب مردم در سوم تير يك اتفاق تصادفى نبود، همانطور كه انتخاب مردم در دوم خرداد ۷۶ هم تصادفى نبود. با اين تفاوت كه مردم در سالهاى بعد از دوم خرداد ۷۶ شاهد اين بودند كه برخى از اعتماد آنها سوء استفاده كردند و با تيشه افتادند به جان ريشه! در انتخابات نهم مردم با سليقه هاى مختلف مواجه بودند، حتى وقتى عده اى رد صلاحيت دكتر معين را بهانه اى براى زير سؤال بردن انتخابات كردند، با تدبير رهبرى و اجازه ورود وى به انتخابات، گروه هاى اپوزيسيون و ضد انقلاب هم گزينه اى داشتند كه جنس شعارها و وعده هايش با استقبال راديو هاى خارجى مواجه بود، اما با همه اينها مردم به گفتمان اصيل انقلاب رأى دادند.
به نظر من انتخاب مردم، انتخابى جهت دار و در راستاى عطش موجود در بخش هاى مختلف اجتماعى بود، عطشى كه هرگز به سيرابى نمى انجامد و ما نبايد از اين دلسرد شويم. جامعه همواره بايد تشنه عدالت باشد تا مظهر عدالت حقيقى ظهور كند و همه را سيراب سازد.